تبلیغات
حرفای تنهایی - فلسفه اسم گذاری خیابان های تهران
تاریخ : یکشنبه 21 خرداد 1391 | 12:12 ب.ظ | نویسنده : رها

نامگذاری خیابان‌ها و محلات هر شهر خود بیانگر بخشی از فرهنگ و تاریخ آن محل است، به ویژه نام‌هایی كه توسط مردم انتخاب شده و براساس واقعیت‌های اجتماعی و تاریخی شكل گرفته ‌است. اما با تغییر نام‌ها و نسل‌ها به تدریج این فرهنگ و تاریخ نیز به فراموشی سپرده می‌شود. از این گذشته تغییر نشانه‌ها و ساختمان‌ها و معماری‌ها نیز به این فراموشی سرعت می‌بخشند. اكنون یادآوری برخی از این نام‌ها و عنوان‌ها خالی از لطف نیست. شهر تهران از این سوابق و پیشینه‌های تاریخی بسیار دارد. برخی از آن عناوین و سوابق چنین است.


آجودانیه

آجودانیه در شرق نیاوران قرار دارد و تا اقدسیه ادامه پیدا می‌كند. آجودانیه متعلق به رضاخان اقبال‌السلطنه وزیر قورخانه ناصرالدین‌شاه بوده، او ابتدا آجودان مخصوص شاه بوده است.

اقدسیه

نام قبلی اقدسیه (تا قبل از 1290 قمری) حصار ملا بوده است. ناصرالدین‌شاه زمین‌های آنجا را به باغ تبدیل و برای یكی از همسران خود به نام امینه اقدس (اقدس‌الدوله) كاخی ساخت و به همین دلیل این منطقه به اقدسیه معروف شد.

پل رومی

پل رومی در واقع پل كوچكی بوده كه دو سفارت روسیه و تركیه را به هم متصل می‌كرده است. عده‌ای هم معتقدند كه نام پل از مولانا جلال‌الدین رومی گرفته ‌شده است‌.

پل چوبی

قبل از اینكه شهر تهران به شكل امروزی خود درآید، دور شهر دروازه‌هایی بنا شده بود تا دفاع از شهر ممكن باشد. یكی از این دروازه‌ها، دروازه‌شمیران بود با خندق‌هایی پر از آب در اطرافش كه برای عبور از آن‌، از پلی چوبی استفاده می‌شد. امروزه از این دروازه و آن خندق پر از آب اثری نیست‌، اما این محل همچنان به نام پل چوبی معروف است.

جماران

زمین‌های جماران متعلق به سیدمحمدباقر جمارانی از روحانیون معروف در زمان ناصرالدین‌شاه بوده است. برخی از اهالی معتقدند در كوه‌های این محله از قدیم مار فراوان بوده و مارگیران برای گرفتن مار به این ده می‌آمدند و دلیل نامگذاری این منطقه نیز همین بوده است و عده‌ای هم معتقدند جمر و كمر به معنی سنگ بزرگ است و چون از این مكان سنگ‌های بزرگ به دست می‌آمده ‌است‌، آنجا را جمران‌، یعنی محل به‌دست آمدن جمر نامیده‌اند.

جوادیه (در جنوب تهران)

بسیاری از زمین‌های جوادیه متعلق به آقای فرد دانش بوده است كه اهالی محل به او جوادآقابزرگ لقب داده بودند. مسجد جامعی نیز توسط جوادآقابزرگ در این منطقه بنا نهاده شده است كه به نام مسجد فردانش هم معروف است.

داودیه (بین میرداماد و ظفر)

میرزا آقاخان نوری صدراعظم این اراضی را برای پسرش‌ میرزا داودخان‌ خرید و آن را توسعه داد. این منطقه در ابتدا ارغوانیه نام داشت و بعدها به دلیل ذكر شده داودیه نام گرفت‌.

دركه

اگرچه هنوز دلیل اصلی نامگذاری این محل مشخص نیست اما برخی آن را مرتبط به نوعی كفش برای حركت در برف كه در این منطقه استفاده می‌شده و به زبان اصلی درگ نامیده می‌شده است، دانسته‌اند.

دزاشیب (نزدیكی تجریش)

روایت شده است كه قلعه بزرگی در این منطقه به نام آشِب وجود داشته است و در گذشته نیز به این منطقه دزآشوب و دزج سفلی و در لهجه محلی ددرشو می‌گفتند.

زرگنده

احتمالاً دلیل نامگذاری این محل كشف سكه‌ها و اشیای قیمتی در این محل بوده است. در گذشته این منطقه ییلاق كاركنان روسیه بوده است.

سیدخندان

سیدخندان پیرمردی دانا و البته خنده‌رو بوده كه پیشگویی‌های او زبانزد مردم بوده است. دلیل نامگذاری این منطقه نیز احترام به همین پیرمرد بوده است. البته بعدها نام سیدخندان بر ایستگاه اتوبوسی در جاده قدیم شمیران هم اطلاق می‌شده است.

شمیران

نظریات مختلفی درباره نام شمیران وجود دارد. یكی از مطرح‌ترین دلایل عنوان شده تركیب دو كلمه سمی یا شمی به معنای سرد و ران به معنای جایگاه است و در واقع شمیران به معنای جای سرد است. به همین ترتیب نیز تهران به معنای جای گرم است. همچنین در نظریه دیگری به دلیل وجود قلعه نظامی در این منطقه به آن شمیران می‌گفتند و همچنین برخی نیز معتقدند ‌ یكی از 9 ولایت ری را شمع ایران می‌گفتند كه بعدها به شمیران تبدیل شده است.

شهرك غرب

دلیل اینكه این محله به نام شهرك غرب معروف شد ساخت مجتمع‌های مسكونی این منطقه با طراحی و معماری مهندسان امریكایی و مانند مجتمع‌های مسكونی امریكایی بوده و در گذشته نیز محل اسكان بسیاری از خارجی‌ها بوده است.

فرمانیه

در گذشته املاك زمین‌های این منطقه متعلق به كامران‌میرزا نایب‌السلطنه بوده است و بعد از مرگ وی به عبدالحسین میرزا فرمانفرما فروخته شده است.

فرحزاد

این منطقه به دلیل آب و هوای فرح‌انگیزش به همین نام معروف شده است.

قلهك

كلمه قلهك از دو كلمه قله و ك‌ تشكیل شده است كه قله معرب كلمه كله‌، مخفف كلات به معنای قلعه است‌. عقیده اهالی بر این است كه به دلیل اهمیت آبادی قلهك كه سه‌راه گذرگاه‌های لشگرك‌، ونك و شمیران بوده است‌، به آن (قله- هك) گفته شده است‌.

كامرانیه

زمین‌های این منطقه ابتدا به میرزا سعیدخان‌، وزیر امور خارجه‌ تعلق داشت، و سپس كامران میرزا پسربزرگ ناصرالدین شاه‌، با خرید زمین‌های حصاربوعلی‌، جماران و نیاوران‌، اهالی منطقه را مجبور به ترك زمین‌ها كرد و سپس آنجا را كامرانیه نامید.

گیشا

نام گیشا كه در ابتدا كیشا بوده است برگرفته از نام دو بنیانگذار این منطقه (كینژاد و شاپوری) است.

منیریه (ولیعصر)

منیریه در زمان قاجار یكی از محله‌های اعیان‌نشین تهران بوده و گفته شده نام آن از نام زن كامران‌میرزا، یكی از صاحب‌‌منصبان قاجار، به نام منیر گرفته شده ‌است.

محمودیه
(بین پارك‌وی تا تجریش یا خیابان ولیعصر تا ولنجك)

در این منطقه باغی بوده است كه متعلق به حاج میرزا آقاسی بوده است و چون نام او عباس بوده آن را عباسیه می‌گفتند. سپس علاءالدوله این باغ بزرگ را از دولت خرید و به نام پسرش‌، محمودخان احتشام‌السلطنه‌، محمودیه نامید.

نیاوران

نام قدیم این منطقه گردوی بوده است و برخی معتقدند در زمان ناصرالدین شاه نام این ده به نیاوران تغییر كرده است به این ترتیب كه نیاوران مركب از نیا (حد، عظمت و قدرت‌)؛ ور (صاحب‌) و ان‌ علامت نسبت است و در مجموع یعنی كاخ دارای عظمت‌.

ونك

نام ونك تشكیل شده است از دو حرف ون به نام درخت و حرف ك كه به صورت صفت ظاهر می‌شود.

یوسف‌آباد

منطقه یوسف‌آباد را میرزا یوسف آشتیانی مستوفی‌الممالك در شمال غربی دارالخلافه ناصری احداث كرد و به نام خود، یوسف‌آباد نامید.



پیچک